معرفی صرافی پنکیک سواپ

ساتوشی ناکاموتو بیت کوین را با هدف تمرکززدایی از سیستم مالی سنتی خلق کرد. در ادامه، پروژه‌های کریپتویی مختلف نیز بر پایه همین آرمان «تمرکززدایی» استوار ماندند. با این حال، این وسط یک تضاد بزرگ وجود داشت: ارزهای دیجیتال که خود غیرمتمرکزند را شرکت‌های متمرکزی به اسم صرافی‌ها به فروش می‌رساندند. این در نهایت به راه‌اندازی و آغاز به کار صرافی‌های غیرمتمرکزی مثل پنکیک سواپ منجر شد.

پنکیک سواپ یکی از محبوب‌ترین صرافی‌های غیرمتمرکز در دنیای ارزهای دیجیتال است که در بستر بی‌ان‌بی اسمارت چین ساخته شده است.  این پلتفرم به کاربران اجازه می‌دهد تا به صورت مستقیم و بدون نیاز به واسطه، ارزهای دیجیتال مختلف را با یکدیگر مبادله کنند و به خاطر رابط کاربری ساده و کاربرپسندش، بسیار محبوب است. مشابه با سایر صرافی‌های غیرمتمرکز، پنکیک سواپ نیز توکن بومی خود را دارد که CAKE نامیده می‌شود. این پلتفرم با بهره‌گیری از مدل بازارساز خودکار (AMM)، به کاربران کمک می‌کند تا بدون نیاز به واسطه‌ها، دارایی‌های دیجیتال خود را معامله کنند و در عین حال از سرعت بالا و کارمزدهای بسیار پایین بهره‌مند شوند.

کاربرد صرافی پنکیک سواپ

پنکیک سواپ (PancakeSwap) بزرگترین صرافی غیرمتمرکز در شبکه بی‌ان‌بی اسمارت چین است که به کاربران امکان می‌دهد تا توکن‌های خود را مبادله کنند یا با تامین نقدینگی، سود کسب کنند. این صرافی در تاریخ ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۰ (۳۰ شهریور) راه‌اندازی شد و عملا نسخه تغییر یافته‌ای از کد ورژن ۲ یونی سواپ در شبکه اتریوم است.

پنکیک سواپ مشابه با سایر صرافی‌های غیرمتمرکز از یک مدل بازارساز خودکار (Automated Market Maker)‌ و استخرهای نقدینگی استفاده می‌کند که در ادامه آنها را توضیح می‌دهیم.

مهم‌ترین ویژگی پنکیک سواپ در مقایسه با رقیب اصلی خود یعنی یونی سواپ، کارمزدهای پایین آن است. از آنجایی که پنکیک سواپ در شبکه BSC فعالیت می‌کند، کارمزد معاملات پایینی دارد و تراکنش‌ها را با سرعت بالاتری نسبت به اتریوم تایید می‌کند. این یعنی در زمان ازدحام شبکه، مثلا زمانی که یک میم کوین سودده جدید عرضه شده و تقاضا بالاست، کاربران مجبور به پرداخت کارمزدهای هنگفت و انتظار مدت زمان زیاد نیستند.

از دیگر ویژگی‌های پنکیک سواپ می‌توان به امکانات این صرافی غیرمتمرکز اشاره کرد. در روزهای ابتدایی کار صرافی‌های غیرمتمرکز شاید این صرافی‌ها در برابر همتایان متمرکز خود حرفی برای گفتن نداشتند، با این حال، در سال‌های گذشته امکانات مختلفی به DEXها اضافه شده که با صرفی‌های متمرکز برابری می‌کنند. از جمله امکانات صرافی پنکیک سواپ می‌توان به مبادله (Swap)، تامین نقدینگی، معاملات دائمی، بریج بلاکچینی، امکان سفارش‌گذاری محدود (Order Limit)، فارمینگ، معاملات NFT و غیره اشاره کرد که می‌توان گفت به نیاز تمام کاربران پاسخ می‌دهد.

نحوه فعالیت پنکیک سواپ

پنکیک سواپ، همانطور که پیش‌تر گفتیم، از یک مدل بازارساز خودکار (AMM) برای انجام معاملات استفاده می‌کند. این مدل، به جای یک دفتر سفارش سنتی که در صرافی‌های متمرکز دیده می‌شود، از استخرهای نقدینگی بهره می‌برد. برای درک بهتر نحوه کار پنکیک سواپ، بیایید نگاهی دقیق‌تر به این مفاهیم بیندازیم.

استخرهای نقدینگی چیست؟

تصور کنید یک استخر پر از توکن‌های دو نوع مختلف داریم. مثلاً یک استخر پر از توکن‌های BNB و توکن‌های CAKE. این استخر، یک استخر نقدینگی (Liquidity Pool) نامیده می‌شود. هر کسی می‌تواند با فراهم کردن این دو نوع توکن به نسبت مشخص، در این استخر سرمایه‌گذاری کند و نقدینگی لازم را برای معاملات توکن‌ها فراهم کند.

در حقیقت تفاوت اصلی صرافی‌های متمرکز و غیرمتمرکز، همین استخرهای نقدینگی است. در استخرهای نقدینگی، کاربران به جای اینکه توکن‌های خود را مستقیما با یکدیگر مبادله کنند، آنها را با توکن‌های موجود در استخرها مبادله می‌کنند. در این بین، قراردادهای هوشمند جایگزین صرافی‌های متمرکز شده و نقش واسطه را بازی می‌کنند.

هر فرد در صرافی‌های غیرمتمرکز می‌تواند در تامین نقدینگی استخرها شرکت کند و یک جفت توکن، مثلا BNB/CAKE را به نسبت برابر در استخر نقدینگی سپرده‌گذاری کند. در ازای این سپرده‌گذاری به فرد توکن‌های نقدینگی یا LP token داده می‌شود. تامین‌کنندگان نقدینگی می‌توانند هر زمان که بخواهند با فروش توکن‌های LP خود، اصل سپرده به همراه سود به دست آمده خود را دریافت و از استخر خارج کنند. اصلی‌ترین راه کسب درآمد تامین‌کنندگان نقدینگی، سهیم‌شدن در کارمزد معاملات یک استخر است.

بازارساز خودکار چیست؟

بازارساز خودکار یا به اختصار AMM، پروتکلی است که صرافی‌های غیرمتمرکز برای قیمت‌گذاری ارزهای یک استخر نقدینگی از آن استفاده می‌کنند. همانطور که گفتیم، صرافی‌های غیرمتمرکز برخلاف همتایان متمرکز خود از دفاتر سفارش استفاده نمی‌کنند و بر الگوریتم‌های ریاضی مبتنی بر عرضه و تقاضا متکی هستند.

الگوریتم AMM قیمت دو توکن موجود در استخر نقدینگی را بر اساس نسبت وزنی آنها تعیین می‌کند. برای درک بهتر بگذارید مثالی بزنیم. تصور کنید در همان استخر نقدینگی که بالاتر بررسی کردیم، ۱۰۰۰ واحد توکن CAKE و ۱۰۰۰ واحد BNB وجود دارد. بر اساس مدل بازارساز خودکار، در یک استخر نقدینگی حاصل ضرب مقدار دو توکن همیشه ثابت است. مثلا در این مثال، حاصل ضرب BNB و CAKE همیشه ۱۰۰۰۰۰۰ خواهد بود (۱۰۰۰ * ۱۰۰۰).

هنگامی که شما از استخر توکن برداشت می‌کنید، برای حفظ این ثابت محصول، قیمت توکن باقی‌مانده در استخر افزایش می‌یابد. به همین دلیل است که هر چه تقاضا برای یک توکن بیشتر باشد، قیمت آن در استخر نیز بالاتر می‌رود.

مزایای استفاده از AMM

مدل بازارساز خودکار (AMM) که در صرافی‌های غیرمتمرکزی مانند پنکیک سواپ به کار می‌رود، مزایای متعددی نسبت به سیستم‌های سنتی مبادله ارزهای دیجیتال دارد. در ادامه به برخی از مهم‌ترین این مزایا اشاره می‌کنیم:

سرعت و کارایی بالا: در AMM، نیازی به یافتن یک طرف مقابل برای انجام معامله نیست. این امر باعث می‌شود که معاملات به سرعت و به صورت خودکار انجام شوند.

دسترسی ۲۴ ساعته: استخرهای نقدینگی AMM همیشه باز هستند و کاربران می‌توانند در هر زمان از شبانه‌روز به آن‌ها دسترسی داشته باشند.

شفافیت کامل: تمام اطلاعات مربوط به استخرهای نقدینگی، از جمله میزان توکن‌های موجود و قیمت‌ها، به صورت عمومی قابل مشاهده است. این شفافیت به اعتماد کاربران کمک می‌کند.

عدم نیاز به واسطه: در AMM، نیازی به یک نهاد مرکزی برای انجام معاملات نیست. این امر باعث کاهش هزینه‌ها و افزایش امنیت می‌شود.

تنوع بالای توکن‌ها: در AMM، می‌توان انواع مختلفی از توکن‌ها را با هم جفت کرد و استخرهای نقدینگی ایجاد کرد. این امر به کاربران امکان می‌دهد تا از بین طیف گسترده‌ای از ارزهای دیجیتال انتخاب کنند.

انعطاف‌پذیری: AMMها به راحتی قابل تنظیم هستند و می‌توان آن‌ها را برای انواع مختلفی از دارایی‌ها و بازارها به کار برد.

پاداش‌های جذاب: تامین‌کنندگان نقدینگی در AMMها معمولاً پاداش‌هایی دریافت می‌کنند که باعث جذب سرمایه‌گذاران می‌شود.

تاریخچه صرافی پنکیک سواپ

PancakeSwap در تاریخ ۲۰ سپتامبر سال ۲۰۲۰ و تنها چند روز پس از راه‌اندازی زنجیره‌ی هوشمند بایننس (BSC) بر بستر آن ایجاد شد. پس از مدت کوتاهی، محبوبیت این پلتفرم افزایش یافت هرچند که قیمت توکن بومی‌اش؛ CAKE، از ۱٫۳۷ دلار در زمان راه‌اندازی به ۰٫۲۵ دلار سقوط کرد. این رمزارز در کمتر از یک سال توانست با ثبت رکورد بیش ۴۴ دلاری خود به یکی از سودآور‌ترین ارزهای سال ۲۰۲۱ تبدیل شود.

توسعه‌دهنده‌های اولیه‌ و فعلی PancakeSwap، ناشناس باقی مانده‌اند. باز بودن کد آن نیز سبب مشارکت تعداد زیادی از برنامه‌نویسان در توسعه‌ی آن در مراحل بعدی شده است. این صرافی در سپتامبر ۲۰۲۱ و تنها پس از یک سال راه‌اندازی، توانست رتبه‌ی سوم را ازنظر ارزش کل قفل‌شده در بین صرافی‌های DEX در کوین‌ مارکت‌ کپ به دست بیاورد. پیشرفتی که آن را به رقیبی جدی برای یونی سواپ بدل کرد.

پنکیک سواپ تاکنون دو بار و در تاریخ آوریل ۲۰۲۱ و آوریل ۲۰۲۳ آپگرید شده است که به‌موجب آنها، PancakeSwap V2 و PancakeSwap V3 پدید آمده‌اند. نسخه‌ی V3، کمترین میزان کارمزد و بیشترین سرعت تراکنش را نسبت به نسخه‌های قبلی دارد.

PancakeSwap برخلاف بیشتر رقبای خود به‌جای اتریوم بر بستر بلاکچین بایننس ایجاد شده است و به کاربران آن، امکان سواپ آسان و کم‌هزینه توکن‌های BEP-۲۰ را می‌دهد. این پلتفرم، امکانات متعددی مانند فارمینگ، استیکینگ و خریدوفروش NFT را علاوه بر ترید معمول ارز دیجیتال، در اختیار کاربران خود قرار می‌دهد. این صرافی، در زمان نگارش این مقاله ۲٫۸ میلیون کاربر فعال دارد که آن را تبدیل به محبوب‌ترین DEX روی بایننس کرده است.

مزیت اصلی این صرافی ارز دیجیتال برای صنعت دیفای، کمک به تمرکززدایی برنامه‌های dApp از شبکه‌ی اتریوم بوده است. تمرکزی که پس از پیدایش DEFI با توسعه‌ی بازارهای اولیه مانند Uniswap و SushiSwap ایجاد شده و سرعت پایین تراکنش‌ها و کارمزدهای بالا را در پی داشت.

خالقان پنکیک سواپ

اطلاعات دقیقی از خالقان صرافی پنکیک سواپ در دسترس نیست و هویت آنها تاکنون ناشناس مانده است. با این حال، با توجه به متن باز بودن این پروژه، در سال‌های اخیر توسعه‌دهندگان مختلفی در ساخت و ارائه قابلیت‌های جدید در پنکیک سواپ با یکدیگر فعالیت کرده‌اند.

البته در برخی از گزارشات، ادعا شده که بنیانگذاران پنکیک سواپ، کارمندان سابق صرافی بایننس هستند یا ارتباط نزدیکی با بزرگترین صرافی ارز دیجیتال جهان دارند؛ ادعایی که با سرمایه‌گذاری استراتژیک بایننس در این پروژه، تقویت شد. با این حال، این ادعا هیچ‌گاه تایید نشده و فعلا تیم توسعه پنکیک سواپ به صورت ناشناس و با نام‌های متسعاری با پیشوند Chef (به معنی سرآشپز) در شبکه‌های اجتماعی مثل توییتر فعالیت می‌کنند.

توکن CAKE و کارکرد آن

توکن بومی اکوسیستم پنکیک سواپ CAKE نام دارد. توکنی با استاندارد BEP-۲۰ که اطلاعات آن در زمان نگارش این مقاله به شرح زیر است:

قیمت: ۱٫۳۴ دلار
رتبه در کوین‌مارکت‌کپ: ۹۴
حجم معاملات روزانه: بیش از ۱۹٫۶ میلیون دلار
TVL: بیش از ۱٫۵ میلیارد دلار
مارکت کپ: بیش از ۲۷۵ میلیون دلار
مارکت دامیننس: ۰٫۰۳ درصد
متوسط بازدهی سالانه: بیش از ۲۶٫۲ درصد
بیشترین قیمت تاریخی: ۴۴٫۱۸ دلار در تاریخ ۳۰ آوریل ۲۰۲۱
کمترین قیمت تاریخی: ۰٫۰۰۰۲۳۱۸ دلار در تاریخ ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۰
عرضه‌ی در گردش: نزدیک به ۲۰۵ میلیون
عرضه قفل‌شده: حدود ۱۸۴ میلیون
حداکثر عرضه: ۷۵۰ میلیون

توکن CAKE با رشد نزدیک به ۵۸۰ هزار درصدی نسبت به پایین‌ترین قیمت خود در سال ۲۰۲۱ یکی از پرسودترین دارایی‌های تاریخ رمزارزها بوده است. برای خرید ارز CAKE با ارز فیات نیز می‌توانید از طریق صرافی‌هایی مانند بایننس، بیترو، بای بیت و BTCEX اقدام کنید. از این توکن برای ارائه‌ی پاداش‌های تامین نقدینگی، استیکینگ، دریافت پاداش فارمینگ و اهداف حاکمیتی استفاده می‌شود.

در ابتدا حداکثر عرضه‌ای برای توکن پنکیک سواپ مشخص نشده بود. با این حال، در ماه می سال ۲۰۲۲ توکنومیکس این پروژه تغییر یافت و عرضه توکن CAKE به ۷۵۰ میلیون واحد محدود شد. اما این توکنومیک نهایی پنکیک سواپ نبود و در ماه دسامبر سال ۲۰۲۳ پس از موافقت ۹۸% از اعضای جامعه، عرضه توکن کیک ۳۰۰ میلیون واحد دیگر کاهش و به ۴۵۰ میلیون واحد رسید. مدیران پنکیک سواپ گفته‌اند که قصد دارند این توکن را از مدلی تورمی به ضد تورمی تبدیل کنند.

یکی دیگر از کاربردهای اصلی توکن CAKE، حاکمیت صرافی پنکیک سواپ است. همانطور که گفتیم، پنکیک سواپ یک صرافی غیرمتمرکز است و هیچ مرجع مرکزی برای اداره و کنترل آن وجود دارد. بنابراین، این خود جامعه و کاربران هستند که پنکیک سواپ را اداره می‌کنند. حاکمیت این پروژه با استفاده از توکن CAKE انجام می‌شود. هولدرهای توکن CAKE به نسبت میزان دارایی خود حق رای دارند و به پروپوزال‌های حاکمیتی رای می‌دهند و در تصمیم‌گیری‌ها مشارکت می‌کنند.

از دیگر کاربردهای توکن CAKE پنکیک سواپ نیز می‌توان به استیکینگ، ییلد فارمینگ یا کشت سود و پرداخت کارمزدها اشاره کرد.

دیگر ارزهای پنکیک سواپ

بهترین صرافی غیرمتمرکز زنجیره بایننس، پاداش‌های مربوط به استیکینگ خود را علاوه بر CAKE با سه توکن دیگر نیز ارائه می‌کند که عبارتند از:

bCAKE
vCAKE
iCAKE

هولد کردن هریک از این توکن‌ها مزایای خاص خودش را دارد. به‌عنوان‌مثال با توکن vCAKE قدرت شما در تصمیمات حاکمیتی بیشتر می‌شود. برخی فارم‌های پنکیک سواپ نیز پاداش‌های خود را با توکن bCAKE پرداخت می‌کنند که با ضریب مشخصی افزایش می‌یابد.

مزیت‌های PancakeSwap

این پلتفرم مزایایی ساختاری در مقایسه با رقبای خود دارد. در ادامه به بررسی این مزایا می‌پردازیم

کارمزد پایین تراکنش

در صرافی‌های غیرمتمرکز شبکه‌ی اتریوم کارمزد تراکنش‌ها گاهی به ۰٫۰۱۲ ETH هم می‌رسد که با توجه به قیمت اتریوم در زمان نگارش این مقاله، برابر با تقریبا با ۲۰ دلار است. در این حالی است که متوسط کارمزد در پنکیک سواپ حدود ۰٫۰۸ دلار خواهد بود. عاملی که مدیون مقایس‌پذیری بالای زنجیره‌ی بایننس و ازدحام کمتر این شبکه است.

ادغام با سایر برنامه ها

بااینکه پنکیک‌سواپ روی اتریوم پیاده‌سازی نشده، اما از مزیت ارتباط ساختاری و درونی با برنامه‌های توسعه‌داده‌شده روی آن، برخوردار است. با ثبت نام در صرافی پنکیک سواپ به معنی ادغام آن با کیف پول‌های محبوبی مانند متامسک و تراست والت را خواهید داشت. PancakeSwap، همچنین، تعداد بسیار زیادی از توکن‌های ERC-۲۰ را نیز لیست کرده که انتقال آسان سرمایه از اتریوم به این آن را ممکن کرده است.

رابط کاربری ساده

کار با PancakeSwap ساده است. نمای ساده، تمیزی و زیبایی دارد و جابجا شدن بین قسمت‌های مختلف آن با کوتاه‌ترین مسیر و با نمایش اشکال گرافیکی جذاب انجام می‌شود. به همین دلیل، بسیاری آن را برای کاربران مبتدی، ایده‌آل قلمداد می‌کنند.

سرعت بالای تراکنش ها

از ابتدا نیز یکی از اهداف PancakeSwap، افزایش سرعت تراکنش‌ها بود. این ویژگی، به‌خصوص برای معامله‌گرانی که به‌دنبال نوسانات طلایی و زودگذر هستند، اهمیت ویژه‌ای دارد. علاوه‌براین، این صرافی، سه نوع سرعت را به کاربران خود پیشنهاد می‌دهد که عبارتند از:

استاندارد (Standard)
سریع (Fast)
آنی (Instant)

با افزایش سرعت، کارمزد تراکنش نیز بیشتر می‌شود. بنابراین هم معامله‌گر از افزایش سرعت خود سود برده و هم تامین‌کننده‌ها درآمد بیشتری خواهند داشت.

امنیت بالا و عدم نیاز به احراز هویت

شرکت‌های امنیت بلاکچین مستقل متعددی مانند Certik، صرافی پنکیک سواپ را ممیزی کرده و سلامت عملکرد آن را تایید و درعین‌حال زیر نظر دارند. این پلتفرم، تاکنون سابقه‌ی هک نیز نداشته است. اما یکی از مهم‌ترین دلایل محبوبیت و مزایای آن برای کاربران ایرانی، عدم نیاز آن به احراز هویت یا KYC هنگام ثبت نام است.

دسترسی زودهنگام به پروژه‌های جدید

پنکیک سواپ به عنوان دروازه ورود بسیاری از پروژه‌های جدید به بازار شناخته می‌شود. از طریق قابلیت IFO، کاربران می‌توانند پیش از اینکه توکن‌های جدید در صرافی‌های بزرگ لیست شوند، آن‌ها را خریداری کنند. این موضوع به سرمایه‌گذاران جسور فرصت می‌دهد تا پروژه‌های مستعد رشد را در مراحل اولیه شناسایی کرده و با قیمت‌های بسیار پایین به آن‌ها ورود کنند.

آیا پنکیک سواپ برای ایرانیان قابل استفاده است

خیر. صرافی پنکیک سواپ در سال ۲۰۲۲ اعلام کرد از ۹ مارس همان سال (۱۸ اسفند ۱۴۰۰)، دسترسی کاربران کشورهای ایران، عراق، بلاروس، کوبا، جمهوری کنگو، کره شمالی، سودان، سوریه، زیمباوه و شبه جزیره کریمه به این صرافی را می‌بندد و دیگر به کاربران آنها خدماتی ارائه نمی‌دهد. با این حال، همچنان می‌توان با استفاده از VPN و تغییر آی‌پی از صرافی پنکیک سواپ استفاده کرد.

سوالات متداول

پنکیک سواپ چیست و بر چه بستری فعالیت می‌کند؟ 

پنکیک سواپ صرافی غیرمتمرکزی است که بر پایه مدل بازارساز خودکار و روی زنجیره هوشمند بایننس BNB فعالیت می‌کند.

کاربرد اصلی ارز دیجیتال پنکیک سواپ چیست؟ 

توکن CAKE برای پاداش‌دهی به تامین‌کنندگان نقدینگی، شرکت در قرعه‌کشی‌ها، رای‌دهی در تصمیمات مدیریتی و استیکینگ در استخرها استفاده می‌شود.

پنکیک سواپ بهتر است یا یونی سواپ؟

انتخاب بین پنکیک سواپ و یونی سواپ به نیازها و ترجیحات کاربران بستگی دارد. پنکیک سواپ در بستر شبکه بی‌ان‌بی اسمارت چین است و سرعت بالا و کارمزدهای پایین‌تری دارد. در عوض، یونی سواپ صرافی غیرمتمرکز قدیمی‌تر و شناخته‌شده‌تری است که در شبکه اتریوم فعالیت می‌کند و حجم معاملات بالاتری دارد.