ارز دیجیتال آربیتروم (Arbitrum) چیست

آربیتروم یکی از مهم‌ترین شبکه‌های لایه ۲ اتریوم است که با انتقال بخش زیادی از پردازش تراکنش‌ها به خارج از شبکه اصلی، سرعت را افزایش می‌دهد و هزینه‌ها را کاهش می‌دهد. همین ویژگی‌ها باعث شده است بسیاری از پروژه‌های دیفای، بازی‌های بلاکچینی و برنامه‌های غیرمتمرکز، این شبکه را برای توسعه محصولات خود انتخاب کنند.

هدف اصلی آن افزایش مقیاس پذیری و کاهش هزینه های تراکنش در شبکه اتریوم است. آربیتروم با استفاده از فناوری‌های نوآورانه و قابلیت‌های قرارداد هوشمند، تلاش می‌کند تا کارایی تراکنش‌های مبتنی بر بلاک چین را بهینه کند و به تکامل گسترده‌تر امور مالی غیرمتمرکز کمک کند

توکن یا ارز دیجیتال آربیتروم یا ARB چیست

ارز آربیتروم، که اغلب با علامت اختصاری ARB نشان داده می شود و مبتنی بر استاندارد ERC-۲۰ اتریوم به بازار عرضه شده است. به عنوان شکلی از ارز دیجیتال یا مجازی عمل می کند که از سیستم های رمزنگاری برای اطمینان از اقدامات امنیتی قوی استفاده می کند. در حالی که منشاء دقیق و توسعه دهندگان پشت ARB تا حدودی مبهم هستند، ایجاد آن با اصل فراگیر تمرکززدایی، یک اصل اساسی که در بسیاری از ارزهای دیجیتال مشترک است، هماهنگ است.

برخلاف ارزهای سنتی که توسط موسسات مالی متمرکز اداره می شوند، آربیتروم در چارچوبی غیرمتمرکز عمل می کند. این ماهیت غیرمتمرکز تضمین می کند که هیچ نهاد، دولت یا سازمان واحدی بر عملیات یا ارزش گذاری خود کنترل ندارد. در عوض، عملکرد و ارزش ارز آربیتروم تحت تأثیر عوامل بی‌شماری از جمله تقاضای کاربر، پیشرفت‌های تکنولوژیکی و پویایی بازار است. این تمرکززدایی زمینه بازی برابر را ایجاد می کند که در آن کاربران به طور جمعی به اکوسیستم ارز کمک می کنند و مسیر و کاربرد آن را شکل می دهند.

نکته مهم این است که ARB توکن پرداخت کارمزد شبکه نیست و کارمزد تراکنش‌ها در شبکه آربیتروم همچنان با ارز ETH پرداخت می‌شود. بنابراین نقش اصلی ARB، مشارکت در اداره و توسعه اکوسیستم آربیتروم است.

توکنومیکس ارز دیجیتال ARB

حداکثر عرضه توکن ARB برابر با ۱۰ میلیارد واحد است. این شبکه امکان افزایش عرضه تا سقف ۲٪ در سال را از طریق سازوکار حاکمیتی فراهم کرده است، اما این افزایش به‌صورت خودکار انجام نمی‌شود و نیازمند تصویب جامعه آربیتروم است. در حال حاضر نیز حدود ۶.۳ میلیارد واحد از این توکن در گردش قرار دارد و باقی توکن‌ها طبق برنامه زمان‌بندی مشخص به‌تدریج آزاد می‌شوند.

توزیع اولیه توکن‌های ARB به شرح زیر بوده است:

۱۷.۵٪ برای سرمایه‌گذاران
۱.۱٪ برای دائو در اکوسیستم آربیتروم
۱۱.۶٪ برای کیف پول‌های شخصی کاربران
۴۲.۷٪ برای خزانه دائو
۲۶.۹٪ برای تیم توسعه و مشاوران

چه چیزی آربیتروم را منحصر به فرد می‌کند؟

همانطور که گفتیم، آربیتروم به گونه‌ای طراحی شده تا بستری را برای توسعه برنامه‌های غیرمتمرکز و راه‌اندازی قراردادهای هوشمند سازگار با اتریوم فراهم کند. با این حال، این شبکه، اولین پروژه‌ای نیست که به دنبال غلبه بر محدودیت‌های اتریوم است و حداقل ده‌ها پروژه‌ دیگر با همین هدف فعالیت می‌کنند. چه چیزی آربیتروم را از سایر رقبا متمایز می‌کند؟

سازگاری بالا با ماشین مجازی اتریوم

آربیتروم سازگاری بسیار بالایی با ماشین مجازی اتریوم (EVM) دارد. این ویژگی باعث می‌شود توسعه‌دهندگان بتوانند قراردادهای هوشمند خود را با کمترین تغییر به این شبکه منتقل کنند و همچنان از زبان‌هایی مانند سالیدیتی (Solidity) و وایپر (Vyper) استفاده کنند.

ابزارهای توسعه قدرتمند

آفچین لبز مجموعه‌ای از ابزارها و زیرساخت‌های توسعه را برای برنامه‌نویسان فراهم کرده است تا انتقال پروژه‌ها به آربیتروم و توسعه برنامه‌های غیرمتمرکز با سهولت بیشتری انجام شود. همین موضوع یکی از عوامل رشد سریع اکوسیستم آربیتروم در سال‌های اخیر بوده است.

کارمزد پایین و مقیاس‌پذیری بالا

به لطف فناوری رول‌آپ‌های آپتیمیستیک، هزینه انجام تراکنش‌ها در آربیتروم معمولاً بسیار کمتر از شبکه اصلی اتریوم است. در عین حال، این شبکه می‌تواند تعداد بیشتری تراکنش را در مدت‌زمان کوتاه‌تری پردازش کند و تجربه کاربری بهتری ارائه دهد.

همکاری با سایر پروژه‌ها

آربیتروم میزبان صدها پروژه در حوزه‌های مختلف از جمله امور مالی غیرمتمرکز (DeFi)، بازی‌های بلاکچینی، NFT و زیرساخت‌های وب ۳ است. بسیاری از پروژه‌های شناخته‌شده مانند یونی‌سواپ (Uniswap)، چین‌لینک (Chainlink)، اوپن‌سی (OpenSea)، آلکمی (Alchemy) و سوشی‌سواپ (SushiSwap) از این شبکه پشتیبانی می‌کنند یا خدمات خود را روی آن ارائه داده‌اند.

عدم تمرکز

آربیتروم برای سفارش تراکنش‌ها به هیچ اپراتور متمرکز یا ترتیب دهنده‌ای متکی نیست. در عوض، از یک شبکه غیرمتمرکز اعتبارسنجی استفاده می‌کند که توکن‌های ARB را به اشتراک می‌گذارند و هزینه‌هایی را برای ایمن کردن شبکه دریافت می‌کنند.

تاریخچه ارز آربیتروم

۲۰۱۸: تأسیس شرکت Offchain Labs.
آوریل ۲۰۱۹: معرفی آربیتروم به عنوان راهکار اصلی مقیاس‌پذیری این شرکت.
مه ۲۰۲۱: راه‌اندازی اولیه (Soft-launch) نسخه بتای شبکه اصلی برای توسعه‌دهندگان.
۳۱ اوت ۲۰۲۱: راه‌اندازی رسمی Arbitrum One (شبکه اصلی عمومی) که به سرعت در جامعه اتریوم محبوب شد.
سپتامبر ۲۰۲۱: شرکت Offchain Labs موفق به جذب سرمایه ۱۲۰ میلیون دلاری شد.
مارس ۲۰۲۲: معرفی پروتکل AnyTrust برای ایجاد زنجیره‌های ارزان‌تر و سریع‌تر.
ژوئیه ۲۰۲۲: راه‌اندازی Arbitrum Nova (مبتنی بر تکنولوژی AnyTrust) برای پروژه‌های با حجم تراکنش بالا مثل بازی‌ها و شبکه‌های اجتماعی.
۳۱ اوت ۲۰۲۲: ارتقای فنی بزرگ شبکه Arbitrum One و مهاجرت به استک Nitro برای عملکرد بهتر.
مارس ۲۰۲۳: بنیاد آربیتروم تشکیل DAO (سازمان خودگردان غیرمتمرکز) را اعلام کرد و توکن حاکمیتی ARB را بین کاربران اولیه توزیع (ایردراپ) کرد تا اداره شبکه به دست جامعه سپرده شود.
۲۰۲۴: تصویب قابلیت استیکینگ (Staking) بومی برای توکن‌های ARB توسط DAO.

آربیتروم چگونه کار می‌کند

هسته اصلی آربیتروم بر فناوری رول‌آپ‌های آپتیمیستیک استوار است. رول‌آپ روشی برای تجمیع تعداد زیادی از تراکنش‌ها است؛ به این صورت که تراکنش‌ها ابتدا در لایه ۲ پردازش می‌شوند و سپس نتیجه نهایی آن‌ها در قالب یک بسته اطلاعاتی روی شبکه اصلی اتریوم ثبت می‌شود. این روش باعث می‌شود اتریوم به‌جای پردازش تک‌تک تراکنش‌ها، تنها نتیجه نهایی آن‌ها را بررسی و ثبت کند. در نتیجه، سرعت انجام تراکنش‌ها افزایش می‌یابد و هزینه استفاده از شبکه نیز کاهش پیدا می‌کند.

در رول‌آپ‌های آپتیمیستیک، تمام تراکنش‌ها در ابتدا معتبر فرض می‌شوند؛ به همین دلیل این فناوری خوش‌بینانه (Optimistic) نام گرفته است. البته این به معنی نبود نظارت نیست. پس از ثبت داده‌ها روی شبکه اصلی، یک بازه زمانی مشخص به نام دوره چالش (Challenge Period) وجود دارد که در آن اعتبارسنج‌ها می‌توانند در صورت مشاهده خطا یا تقلب، آن را گزارش کنند. اگر تقلبی اثبات شود، اعتبارسنج متخلف جریمه خواهد شد.

این سازوکار علاوه بر کاهش کارمزد گس، باعث می‌شود داده‌های کمتری روی بلاکچین اتریوم ذخیره شود و ظرفیت شبکه برای پردازش تراکنش‌ها افزایش یابد. از آنجا که تسویه نهایی تراکنش‌ها همچنان روی اتریوم انجام می‌شود، آربیتروم نیز از امنیت شبکه اصلی اتریوم بهره می‌برد.

چهار رکن اصلی شبکه آربیتروم

معماری آربیتروم از چند جزء اصلی تشکیل شده که هرکدام وظیفه مشخصی در پردازش تراکنش‌ها و اجرای قراردادهای هوشمند بر عهده دارند. مهم‌ترین این اجزا عبارتند از:

ماشین مجازی (VM)

قلب تپنده معماری آربیتروم، ماشین مجازی (VM) آن است. ماشین مجازی آربیتروم، محیط اجرای قراردادهای هوشمند و پردازش تراکنش‌هاست. این ماشین با ماشین مجازی اتریوم (EVM) سازگاری بالایی دارد و به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد برنامه‌های غیرمتمرکز خود را بدون تغییرات اساسی روی آربیتروم اجرا کنند.

تاییدکننده (Verifier)

تأییدکننده‌ها وظیفه بررسی صحت تراکنش‌ها و اطمینان از اجرای صحیح قوانین شبکه را بر عهده دارند. این بخش نقش مهمی در شناسایی تقلب و حفظ امنیت آربیتروم ایفا می‌کند.

در حقیقت، Verifier نقش مهمی در حصول اطمینان از اینکه هر تراکنش، به قوانین شبکه و قرارداد هوشمند پایبند است ایفا می‌کند. این وظیفه، برای جلوگیری از تقلب در شبکه و عدم سوء استفاده از اعتماد آن ضروری است.

مدیر (Manager)

این افراد نقش مدیران شبکه آربیتروم را برعهده دارند و بر پیشرفت و عملکرد ماشین مجازی نظارت می‌کنند. آن‌ها اطمینان حاصل می‌کنند که ماشین مجازی به‌طور کارآمد و طبق قوانین از پیش تعریف‌شده شبکه عمل کند. نقش مدیر برای عملکرد روان شبکه ضروری است.

کلید (Key)

منظور از کلید، یکی از اعضای پروتکل است که می‌تواند مالک ارز دیجیتال باشد و تراکنش انجام دهد. این عضو از هش کلید عمومی به‌عنوان یک شناسه استفاده می‌کند و تراکنش‌ها را با کلید خصوصی مرتبط انجام می‌دهد. کلید نقش اساسی در اجرای تراکنش‌ها و جابجایی دارایی‌ها بین شبکه‌های آربیتروم و اتریوم بازی می‌کند.

آشنایی با اکوسیستم آربیتروم

اکوسیستم آربیتروم طی سال‌های اخیر توسعه قابل توجهی داشته است و امروز تنها به یک شبکه لایه ۲ محدود نمی‌شود. این اکوسیستم از چند بخش مختلف تشکیل شده که هرکدام برای پاسخ‌گویی به نیازهای متفاوت کاربران و توسعه‌دهندگان طراحی شده‌اند. مهم‌ترین اجزای آن شامل آربیتروم وان (Arbitrum One)، آربیتروم نوا (Arbitrum Nova)، آربیتروم اوربیت (Arbitrum Orbit) و پل آربیتروم (Arbitrum Bridge) هستند.

آربیتروم وان (Arbitrum One)

آربیتروم وان مهم‌ترین و پرکاربردترین شبکه در اکوسیستم آربیتروم است و بسیاری از برنامه‌های غیرمتمرکز، پروتکل‌های دیفای و بازارهای NFT روی آن فعالیت می‌کنند. هدف این شبکه، کاهش کارمزدها، افزایش سرعت تراکنش‌ها و فراهم کردن بستری مقیاس‌پذیر برای اجرای قراردادهای هوشمند اتریوم است.

آربیتروم وان از فناوری رول‌آپ آپتیمیستیک استفاده می‌کند و سازگاری کاملی با ماشین مجازی اتریوم (EVM) دارد. به همین دلیل توسعه‌دهندگان می‌توانند برنامه‌های مبتنی بر اتریوم را بدون تغییرات اساسی به این شبکه منتقل کنند.

در سال ۲۰۲۲، تیم توسعه آربیتروم نسخه جدیدی از زیرساخت این شبکه با نام Nitro را معرفی کرد. این به‌روزرسانی باعث افزایش توان عملیاتی، کاهش بیشتر کارمزدها و بهبود سازگاری با اتریوم شد و همچنان هسته اصلی عملکرد آربیتروم وان را تشکیل می‌دهد.

آربیتروم نوا (Arbitrum Nova)

آربیتروم نوا برای برنامه‌هایی طراحی شده است که به تعداد بسیار زیادی تراکنش کم‌هزینه نیاز دارند؛ مانند بازی‌های بلاکچینی و شبکه‌های اجتماعی غیرمتمرکز.

برخلاف آربیتروم وان، نوا از فناوری AnyTrust استفاده می‌کند که بخشی از داده‌های تراکنش‌ها را از طریق کمیته‌ای به نام Data Availability Committee (DAC) مدیریت می‌کند. این معماری باعث کاهش بیشتر هزینه تراکنش‌ها می‌شود، اما در مقابل، سطح تمرکززدایی آن نسبت به آربیتروم وان کمتر است. به همین دلیل، آربیتروم نوا بیشتر برای کاربردهایی مناسب است که کارمزد پایین را به حداکثر تمرکززدایی ترجیح می‌دهند.

آربیتروم اوربیت (Arbitrum Orbit)

آربیتروم اوربیت یکی از جدیدترین بخش‌های اکوسیستم آربیتروم است که امکان ساخت بلاکچین‌های اختصاصی (Layer ۳) را بر بستر فناوری آربیتروم فراهم می‌کند. توسعه‌دهندگان می‌توانند با استفاده از Orbit شبکه‌هایی متناسب با نیازهای خود ایجاد کنند و در عین حال از امنیت و سازگاری اکوسیستم آربیتروم و اتریوم بهره ببرند. این قابلیت، آربیتروم را از یک راهکار لایه ۲ به بستری برای توسعه زنجیره‌های سفارشی تبدیل کرده است.

پل آربیتروم (Arbitrum Bridge)

پل آربیتروم درواقع یک رابط یا دروازه است که به شما امکان می‌دهد دارایی‌های دیجیتالی خود را بین شبکه اصلی اتریوم و شبکه لایه دو آربیتروم جابه‌جا کنید. این پل‌ها نقشی حیاتی در اتصال این دو شبکه به یکدیگر و تسهیل تعاملات بین آن‌ها ایفا می‌کنند.

بهترین کیف پول برای نگهداری آربیتروم کدام است؟

از آنجا که توکن ARB بر پایه استاندارد ERC-۲۰ ساخته شده و روی شبکه آربیتروم فعالیت می‌کند، می‌توان آن را در اکثر کیف پول‌هایی که از شبکه آربیتروم و توکن‌های اتریومی پشتیبانی می‌کنند، نگهداری کرد. انتخاب بهترین کیف پول به نیاز شما بستگی دارد؛ برخی کیف پول‌ها برای استفاده روزمره مناسب‌تر هستند و برخی دیگر امنیت بیشتری برای نگهداری بلندمدت دارایی‌ها فراهم می‌کنند.

لاکت ولت

لاکت ولت یک کیف پول غیرامانی، غیرمتمرکز و محصولی از تیم توسعه نوبیتکس است. در این کیف پول، کنترل کامل دارایی‌ها و کلیدهای خصوصی در اختیار کاربر قرار دارد؛ بنابراین لازم است عبارت بازیابی در محلی امن، به‌صورت آفلاین نگهداری شود. در صورت گم شدن یا تعویض دستگاه، تنها با استفاده از همین عبارت بازیابی می‌توان دوباره به کیف پول دسترسی پیدا کرد.

لاکت ولت از زبان فارسی پشتیبانی می‌کند و به همین خاطر گزینه مناسبی برای کاربران ایرانی محسوب می‌شود. این کیف پول هم‌اکنون تنها برای دستگاه‌های اندرویدی دردسترس قرار دارد و نسخه iOS آن در آینده عرضه می‌شود. استفاده از لاکت ولت نیازی به ثبت‌ نام یا احراز هویت در صرافی نوبیتکس ندارد؛ بنابراین، حریم خصوصی کاربر هنگام استفاده از لاکت ولت به‌طور کامل حفظ می‌شود.

این کیف پول هم‌اکنون از ۹ شبکه مختلف از جمله بیت کوین، اتریوم، پالیگان، آربیتروم، آپتیمیسم و طیف گسترده‌ای از ارزهای دیجیتال پشتیبانی می‌کند و در آینده نیز به تعداد شبکه‌های سازگار با آن اضافه خواهد شد. امکان اضافه‌ کردن توکن به‌صورت دستی، نمایش نمودار تکنیکال ارزهای دیجیتال و اتصال به برنامه‌های غیرمتمرکز از طریق ابزار ولت کانکت (WalletConnect)، از دیگر قابلیت‌های کاربردی لاکت ولت است.

متامسک (MetaMask)

متامسک یکی از محبوب‌ترین کیف پول‌های اکوسیستم اتریوم و وب ۳ است که از شبکه آربیتروم نیز به‌طور کامل پشتیبانی می‌کند. کاربران می‌توانند توکن ARB را نگهداری کرده، دارایی‌های خود را انتقال دهند و به هزاران برنامه غیرمتمرکز در اکوسیستم آربیتروم متصل شوند. متامسک همچنان یکی از پرکاربردترین کیف پول‌ها برای استفاده از برنامه‌های دیفای روی آربیتروم محسوب می‌شود.

تراست ولت (Trust Wallet)

تراست ولت نیز یکی از شناخته‌شده‌ترین کیف پول‌های غیرامانی بازار است که از شبکه آربیتروم و توکن ARB پشتیبانی می‌کند. رابط کاربری ساده، پشتیبانی از هزاران ارز دیجیتال و امکان اتصال به برنامه‌های غیرمتمرکز، این کیف پول را به گزینه‌ای مناسب برای کاربران تازه‌کار و حرفه‌ای تبدیل کرده است.

لجر (Ledger)

اگر قصد نگهداری بلندمدت یا سرمایه‌گذاری با مبالغ بالا را دارید، کیف پول‌های سخت‌افزاری لجر مانند Ledger Nano S Plus یا Ledger Nano X انتخاب‌های امن‌تری نسبت به کیف پول‌های نرم‌افزاری هستند. این کیف پول‌ها کلیدهای خصوصی را به‌صورت آفلاین نگهداری می‌کنند و از شبکه آربیتروم و توکن ARB نیز پشتیبانی می‌کنند. به همین دلیل، ریسک سرقت دارایی در آن‌ها به‌مراتب کمتر است.

سوالات متداول

بهترین کیف پول برای نگهداری آربیتروم کدام است؟

از گزینه‌های مناسب می‌توان به لاکت ولت، متامسک، تراست ولت و کیف پول‌های سخت‌افزاری Ledger Nano X و Ledger Nano S Plus اشاره کرد.

آربیتروم بهتر است یا آپتیمیسم؟

هر دو از مهم‌ترین راهکارهای لایه ۲ اتریوم هستند. آربیتروم معمولاً به دلیل اکوسیستم بزرگ‌تر و پذیرش گسترده‌تر شناخته می‌شود، در حالی که آپتیمیزم نیز مزایا و کاربردهای خاص خود را دارد. انتخاب بین آن‌ها به نیاز کاربر و پروژه بستگی دارد.