دیفای (DeFi) چیست؟

حذف بانک‌ها، واسطه‌ها و سازمان‌های متمرکز از دنیای مالی؛ این آرمانی است که دیفای (DeFi) برای تحقق آن کار می‌کند. دیفای سرهم‌بندی اصطلاح Decentralized Finance به‌معنای امور مالی غیرمتمرکز است که در انگلیسی DeFi خوانده شده و معادل فارسی مصطلح آن هم دیفای است. پس دیفای را می‌توان همان امور مالی غیرمتمرکز دانست.

دیفای (DeFi) یا «امور مالی غیرمتمرکز» یکی از حوزه‌های نوآورانه‌ و پویای فناوری بلاک‌چین در سال‌های اخیر است که به‌سرعت در حال تغییر چشم‌انداز سنتی مالی است. برخلاف سیستم‌های مالی متمرکز که زیرنظر بانک‌ها و نهادهای مرکزی قرار دارند، دیفای با بهره‌گیری از قراردادهای هوشمند و بلاک‌چین، خدمات مالی را به‌صورت باز و شفاف و بدون واسطه ارائه می‌دهد.

دیفای چیست به زبان ساده

دیفای (DeFi) مخفف عبارت «Decentralized Finance» به‌معنای «امور مالی غیرمتمرکز» است و به مجموعه‌ای از خدمات و ابزارهای مالی گفته می‌شود که بر بستر بلاک‌چین، به‌ویژه اتریوم، ایجاد شده‌اند و بدون نیاز به واسطه‌هایی مانند بانک‌ها یا مؤسسه‌های مالی مرکزی فعالیت می‌کنند. همین موضوع همواره باعث رشد قیمت اتریوم شده است.

در سیستم‌های سنتی مالی، هرگونه تراکنش یا خدمت مالی معمولاً زیرنظر نهادهای مرکزی صورت می‌گیرد؛ اما در دیفای، این روند به‌واسطه قراردادهای هوشمند و پروتکل‌های متن‌باز به‌طور خودکار و شفاف انجام می‌شود. همین موضوع باعث می‌شود تا کاربران بتوانند مستقیماً و بدون واسطه، خدماتی مانند وام‌دهی، دریافت وام، معامله دارایی‌های دیجیتال، پس‌انداز و بیمه را تجربه کنند.

یکی از ویژگی‌های برجسته دیفای، دسترسی آزاد و بدون محدودیت جغرافیایی به خدمات مالی است. این یعنی هر فردی که دسترسی به اینترنت و کیف پول دیجیتال داشته باشد، می‌تواند از این اکوسیستم بهره‌مند شود. همچنین، دیفای باعث افزایش شفافیت و امنیت در انجام تراکنش‌ها می‌شود؛ زیرا تمام فرایندها و سوابق روی بلاک‌چین ثبت می‌شود و برای عموم مشاهده‌کردنی است.

بررسی پلتفرم دیفای؛ دیفای ارز دیجیتال چیست؟

پلتفرم‌های دیفای به‌عنوان هسته اصلی امور مالی غیرمتمرکز با استفاده از قراردادهای هوشمند بستری را فراهم کرده‌اند تا کاربران می‌توانند بدون نیاز به واسطه‌ها از خدمات مالی مانند معامله ارزهای دیجیتال، دریافت وام، پس‌انداز و حتی بیمه بهره‌مند شوند. این پلتفرم‌ها با ابزارها و امکانات متنوع، نه‌تنها دسترسی آزاد و شفافیت را برای کاربران فراهم می‌کنند؛ بلکه فرصت‌هایی برای کسب درآمد غیرفعال و مشارکت در تأمین نقدینگی بازارهای مالی جدید به وجود می‌آورند.

• معامله غیرمتمرکز ارزهای دیجیتال: صرافی‌های غیرمتمرکز مانند Uniswap به کاربران اجازه می‌دهند تا بدون نیاز به ثبت‌نام یا احراز هویت، به‌صورت مستقیم با یکدیگر معامله کنند و از امنیت و شفافیت فراوان بلاک‌چین بهره‌مند شوند.
• وام‌دهی و وام‌گیری بدون واسطه: پلتفرم‌هایی نظیر Aave و Compound این امکان را فراهم می‌کنند که کاربران دارایی‌های خود را قرض دهند یا وام دریافت کنند؛ به‌گونه‌ای که همه فرایندها به‌صورت خودکار و شفاف ازطریق قراردادهای هوشمند انجام می‌شود.
• ییلد فارمینگ و تامین نقدینگی: کاربران می‌توانند با شرکت در استخرهای نقدینگی و فرایند ییلد فارمینگ، دارایی‌های خود را به کار بگیرند و در قبال آن، سود یا توکن‌های جدید به دست آورند. این فعالیت‌ها باعث افزایش پویایی بازار و پاداش‌دهی به مشارکت‌کنندگان می‌شود.
• مدیریت ریسک و ابزارهای نوین مالی: برخی پلتفرم‌های دیفای ابزارهایی برای مدیریت ریسک مالی و حتی بیمه‌کردن دارایی‌ها ارائه می‌کنند که امنیت کاربران را افزایش می‌دهند و امکان طراحی محصولات مالی پیچیده‌تر را فراهم می‌کنند.
• قابلیت ترکیب‌پذیری (Composability): اپلیکیشن‌ها و سرویس‌های مختلف دیفای می‌توانند با یکدیگر ادغام شوند و سرویس‌های جدید و پیشرفته‌تری بسازند. این قابلیت موجب گسترش نوآوری و ایجاد اکوسیستم مالی پویا و متنوع شده است.

قراردادهای اتریوم؛ میزبان اصلی حوزه دیفای

اتریوم به‌عنوان اولین و بزرگ‌ترین پلتفرم قراردادهای هوشمند، نقش بسیار مهمی در شکل‌گیری و توسعه اکوسیستم دیفای ایفا می‌کند. قراردادهای هوشمند اتریوم درواقع کدهایی هستند که به‌صورت خودکار و بدون نیاز به اعتماد به شخص ثالث، اجرای تراکنش‌ها و توافق‌ها را تضمین می‌کنند. این قراردادها پایه و اساس اکثر پروژه‌های دیفای را تشکیل می‌دهند و با کمک آن‌ها، خدمات مالی متنوعی مانند صرافی‌های غیرمتمرکز و پروتکل‌های وام‌دهی و بازارهای بیمه ایجاد شده‌اند.

بازبودن زیرساخت اتریوم، این امکان را به توسعه‌دهندگان داده است تا بدون نیاز به مجوز و کاملاً مستقل، اپلیکیشن‌های مالی غیرمتمرکز خود را راه‌اندازی و گسترش دهند. در مقابل، انعطاف‌پذیری و قابلیت برنامه‌نویسی اتریوم باعث شده است تا پروژه‌های دیفای بتوانند به‌راحتی با یکدیگر تعامل برقرار کنند و حتی روی یکدیگر ساخته شوند. استانداردهایی مانند ERC-۲۰ و ERC-۷۲۱ امکان مدیریت انواع دارایی‌های دیجیتال را در این شبکه فراهم می‌کنند و باعث شده‌اند تا اتریوم به محیطی پویا برای نوآوری‌های مالی تبدیل شود.

با وجود این مزایا، شبکه اتریوم گاهی با مشکلاتی مانند ازدحام شبکه و هزینه‌های زیاد کارمزد (گس فی) و مسائل مقیاس‌پذیری مواجه می‌شود؛ اما همچنان بیشترین پروژه‌های دیفای بر بستر این بلاک‌چین فعالیت می‌کنند و اتریوم به‌عنوان میزبان اصلی دیفای شناخته می‌شود.

مقایسه دیفای و امور مالی سنتی یا CeFi

دیفای و امور مالی سنتی که به‌عنوان CeFi شناخته می‌شود، تفاوت‌های بنیادینی با یکدیگر دارند. اما در عین همه این تفاوت‌ها، این دو مفهوم در جاهایی هم‌راستا با هم حرکت می‌کنند یا با هم همکاری می‌کنند یا شباهت‌هایی بین آن‌ها یافت می‌شود. در این قسمت ابتدا تفاوت‌های دیفای و CeFi را بررسی می‌کنیم و سپس نگاهی به نقاط اشتراک آن‌ها خواهیم داشت.

تفاوت های DeFi و CeFi

مهم‌ترین تفاوت های دیفای و CeFi را در جدول زیر مشاهده می‌کنید:

امور مالی سنتی (CeFi)	امور مالی غیرمتمرکز (DeFi)
کنترل سرمایه در دست نهادهای متمرکز است.	سرمایه توسط کاربر کنترل می‌شود.
خدمات مشتریان و پشتیبانی خوبی ارائه می‌دهد.	اصولاً پشتیبانی ندارد و مسئولیت با کاربر است.
نیاز به احراز هویت دارد.	بدون احراز هویت کار می‌کند.
نیاز به مجوزهای قانونی دارد.	بدون نیاز به کسب اجازه فعالیت می‌کند.
کارمزد تراکنش‌های آن زیاد است.	کارمزدهای کمتری دارد.
رابط و تجربه کاربری آسانی دارد.	قراردادهای هوشمند آن معمولاً پیچیده است.
امنیت بیشتر و ریسک کمتری دارد.	امنیت آن نسبتاً کمتر و ریسک آن تاحدی بیشتر است.

شباهت‌های دیفای و CeFi

در عین همه تفاوت‌ها، بد نیست نگاهی هم به شباهت‌های دیفای و امور مالی سنتی داشته باشیم. منظور از امور مالی سنتی یا CeFi چیست؟ هر پلتفرمی که طبق معیارهای بالا با مدیریت متمرکز و با کسب اجازه از نهادهای قانونی فعالیت کند و کنترل سرمایه کاربران را در اختیار داشته باشد، مصداقی از امور مالی سنتی یا CeFi است. با این تعریف، صرافی‌های متمرکز ارز دیجیتال هم زیرمجموعه CeFi هستند.

پس هر دو مفهوم امور مالی متمرکز و امور مالی غیرمتمرکز می‌توانند متکی به تکنولوژی بلاک چین به‌عنوان فناوری اصلی باشند. و هر دو مفهوم می‌توانند خدمات مرتبط با ارزهای دیجیتال را ارائه کنند؛ اما به روش‌های متفاوت.

همچنین دیفای و CeFi می‌توانند در مواقعی با هم همکاری کنند. جدایی این دو مفهوم به‌صورت کامل نیست و ارتباط نسبی همچنان بین آن‌ها برقرار است. مثلاً یک پلتفرم دیفای می‌تواند توکن خود را در پلتفرم‌های CeFi عرضه کند. یا یک پلتفرم CeFi ممکن است نسخه غیرمتمرکز خود را هم راه‌اندازی کند؛ چیزی شبیه بایننس اسمارت چین (Binance Smart Chain).

کاربردهای دیفای (DeFi)

کاربردهای دیفای بسیار گسترده است و اغلب بخش‌های دنیای مالی می‌توانند از مزایای دیفای بهره‌مند شوند. با این حال، سه کاربرد اصلی دیفای شامل موارد زیر هستند:

• دریافت وام و وام‌دهی
• خدمات بانکی پولی
• صرافی‌های غیرمتمرکز

دریافت وام و وام‌دهی

پروتکل‌های وام‌دهی غیرمتمرکز یکی از محبوب‌ترین برنامه‌های کاربردی اکوسیستم دیفای هستند. وام‌دهی و دریافت وام به‌صورت آزاد و غیرمتمرکز مزیت‌های زیادی نسبت به سیستم اعتباری سنتی دارد. ازجمله ویژگی‌های جالب پلتفرم‌های وام‌دهی مبتنی بر بلاک چین می‌توان به پرداخت فوری، امکان وثیقه‌گذاری با دارایی‌های دیجیتال و نیاز نداشتن به چک‌های اعتباری اشاره کرد.

در این سیستم‌ها، تأمین‌کنندگان نقدینگی با قراردادن دارایی‌های خود در پلتفرم می‌توانند سود دریافت کنند و افراد دیگر می‌توانند از آن نقدینگی وام بگیرند.

ازآنجاکه این خدمات روی بلاک چین‌های عمومی عرضه می‌شود، نیاز به اعتماد به‌ حداقل می‌رسد و شفافیت بسیار بالایی برقرار خواهد شد. به‌طور کلی، سیستم‌های وام‌دهی غیرمتمرکز ریسک طرف قرارداد را کاهش می‌دهند و باعث می‌شوند این کار ارزان‌تر و سریع‌تر باشد و افراد بیشتری از آن استفاده کنند.

خدمات بانکی پولی

با توجه به اینکه برنامه‌های DeFi طبق تعریف، برنامه‌های مالی هستند، خدمات بانکی پولی یکی از کاربردهای بدیهی این برنامه‌ها است. این خدمات می‌تواند شامل صدور استیبل کوین‌ها (Stable Coins – ارزهای دیجیتال باثبات)، رهن و بیمه‌نامه باشد.

با درنظرگرفتن روند بالغ‌شدن صنعت بلاک چین، تمرکز زیادی بر ایجاد استیبل کوین‌هایی وجود دارد که مانند تتر ارزش ثابت داشته باشند و درعین‌حال غیرمتمرکز هم باشند. استیبل کوین‌ به نوعی از ارزهای دیجیتال گفته می‌شود که دارای پشتوانه یک دارایی یا کالای پایدار مانند دلار است. مثلاً یک ارز دیجیتال باثبات دلاری (مثل تتر) پشتوانه دلار دارد و ارزش آن همواره یک دلار است.

در مورد خدمات اعتباری، در سیستم سنتی به‌دلیل وجود واسطه‌های فراوان، فرایند ثبت رهن و وثیقه بسیار پرهزینه و زمان‌بر است. با بهره‌مندی از قراردادهای هوشمند، هزینه‌های حقوقی و پذیره‌نویسی به‌طور چشم‌گیری کاهش پیدا می‌کند.

از طرف دیگر،‌ صدور بیمه‌ روی بلاک چین نیاز به واسطه‌ها را از بین می‌برد و ریسک نقض بیمه‌نامه را تا حد زیادی کاهش می‌دهد. به این ترتیب، با حفظ کیفیت خدمات، مبلغ بیمه‌نامه می‌تواند کمتر شود.

صرافی‌های غیرمتمرکز

به‌عقیده صاحب‌نظران، صرافی‌های غیرمتمرکز در آینده حوزه معاملات مالی نقش انکارناپذیری خواهند داشت و این صرافی‌ها خود شامل دیفای می‌شوند.

در صرافی‌های غیرمتمرکز که روی بلاک چین کار می‌کنند، معامله‌گران می‌توانند دارایی‌های دیجیتال را بدون واسطه و به‌شکل مستقیم خریدوفروش کنند. این معاملات از کیف پول شخصی کاربران انجام می‌شود.

ازآنجاکه یک سازمان متمرکز نمی‌تواند کنترلی بر فرایندهای صرافی داشته باشد، کارمزد معاملات بسیار ناچیز است؛ اگرچه هنوز درباره کارمزد تراکنش‌های خودِ شبکه چالش‌هایی وجود دارد.

همچنین، می‌توان از فناوری بلاک چین برای صدور و ارائه مالکیت تعداد زیادی از ابزارهای مالی بهره برد. این برنامه‌ها با ایجاد بستری غیرمتمرکز، نیاز به اعتماد به سازمان‌های امانتدار را از بین می‌برند و با کمک فناوری دفتر کل توزیع‌شده، یک نقطه شکست یکتا ندارند که احتمال حمله به آنها وجود داشته باشد.

برای مثال، در حوزه دیفای می‌توان ابزارها و منابعی را برای عرضه توکن‌های سهامی (اوراق بهادار) ارائه داد که با آنها افراد و کسب‌وکارها می‌توانند برای دارایی‌هایی مثل سهام و املاک، ارز دیجیتال ایجاد کنند و پارامترهای دلخواه خود را برای آن در نظر بگیرند.

بازارهای مشتقه (قراردادهای آتی و اختیار) و همچنین بازارهای پیش‌بینی (مانند آگر) هم می‌توانند زیرمجموعه دیفای باشند.

برنامه‌های دیفای کجا اجرا می‌شوند؟

هسته اصلی حوزه امور مالی غیرمتمرکز قرارداد هوشمند است، چون برنامه‌های غیرمتمرکز به‌وسیله آن کار می‌کنند. بنابراین، بلاک چین‌هایی که میزبان قراردادهای هوشمند هستند، می‌توانند میزبان برنامه‌های دیفای هم باشند.

درحالی‌که قراردادهای معمولی برای مشخص کردن رابطه افرادی که درگیر قرارداد هستند از مواد قانونی استفاده می‌کنند، یک قرارداد هوشمند از کدهای کامپیوتری بهره می‌برد.

به‌لطف بلاک چین، یک قرارداد هوشمند پس از پیاده‌سازی ضمانت اجرایی خواهد داشت. توسعه‌دهنده شرایط اجرای قرارداد را در کد تعیین می‌کند و پس از ثبت‌کردن آن روی بلاک چین، حتی خود او هم نمی‌تواند جلوی اجرای قرارداد را بگیرد.

استفاده از قراردادهای هوشمند سریع‌تر و آسان‌تر است و ریسک کمتری برای طرفین دارد. از طرف دیگر، قراردادهای هوشمند هنوز با چالش‌های قانون گذاری در دیفای دست‌وپنجه نرم می‌کنند و به‌عنوان مثال، هنوز مراجع قانونی یک قرارداد هوشمند مالکیت خانه را به رسمیت نمی‌شناسند. همچنین، ازآنجاکه قراردادهای هوشمند قابل‌توقف نیستند، وجود باگ یا کد مخرب می‌تواند موجب خطر شود.

اتریوم درحال‌حاضر بزرگ‌ترین پلتفرمی است که پروژه‌های دیفای می‌توانند روی آن کار کنند. بدون اغراق می‌توان گفت در مقطع فعلی بلاک چین اتریوم میزبان بیش از ۷۰٪ کل اکوسیستم دیفای است.

به‌جز اتریوم، ایاس، تزوس، ترون، کاردانو، نئو، الگورند و ده‌ها بلاک چین دیگر قادر هستند برنامه‌های حوزه امور مالی غیرمتمرکز را میزبانی کنند.

آموزش دیفای اسکنرهای محبوب

دیفای اسکنر (Defi Scanner) یک ابزار دیجیتال است که برای آنالیز و ارزیابی پروژه‌های دیفای توسعه پیدا کرده است. این ابزار دیجیتال پروژه‌ها را از جنبه‌های مختلف مثل میزان دارایی سرمایه‌گذاری شده در آن‌ها و توکنومیکس و قرارداد هوشمند و ریسک‌های احتمالی بررسی می‌کند. استفاده از چنین ابزارهایی برای سرمایه گذاران بسیار مفید است و در گرفتن تصمیم‌های سرمایه گذاری کمک می‌کند.

یکی از معروف‌ترین دیفای اسکنرهای موجود، وبسایت دیفای لاما است.

بهترین ارزهای دیفای

امروزه پروژه‌های مختلفی در فضای دیفای مشغولند و هرکدام از آن‌ها ارز کاربرد خود را دارند؛ مانند صرافی غیرمتمرکز، پلتفرم وام‌دهی، وب ۳ و استیبل‌ کوین‌های حوزه دیفای. در این بین، بهترین ارزهای دیفای کدامند؟ حقیقت این است که پاسخ به این سؤال می‌تواند در طول زمان متغیر باشد.

به همین دلیل، پیشنهاد می‌کنیم در هر زمان برای شناسایی بهترین ارزهای دیفای به سایت‌های معتبری مثل coinmarketcap مراجعه کرده و در بخش Filters دسته‌بندی دیفای را انتخاب کنید تا بتوانید بهترین ارزهای دیفای را به‌صورت آنلاین ببینید.

در زمان تهیه این مقاله، ۱۰ ارز برتر دیفای عبارت‌اند از:

• هایپرلیکویید (HYPE): بلاک چین لایه اولی مختص بهبود عملکرد اپلیکیشن‌های دیفای.
• چین لینک (LINK): معروف‌ترین و برترین اوراکل غیرمتمرکز در دنیای کریپتو.
• دای (DAI): استیبل کوین پلتفرم وام‌دهی اسکای (میکردائو سابق).
• یونی سواپ (UNI): ارز بومی صرافی غیرمتمرکز یونی سواپ.
• آوی (AAVE): ارز بومی پلتفرم وام‌دهی آوی.
• اسکای (SKY): توکن حاکمیتی اکوسیستم اسکای (میکردائو سابق).
• ژوپیتر (JUP): یک اپلیکیشن دیفای روی بلاک چین سولانا برای ترید و خرید آنی و پرپچوال ارزهای دیجیتال.
• گراف (GRT): پروتکل مختص ایندکسینگ برای درخواست دیتا در اپلیکیشن‌های دیفای.
• والتا (A): یک شبکه بانکی وب۳ برای نسل جدید سیستم‌های مالی غیرمتمرکز.
• دکسه (DEXE): یک پلتفرم منبع‌باز برای ایجاد و مدیریت دائوها.

روش‌های کسب درآمد از دیفای

دیفای در کنار همه فرصت‌های جدیدی که خلق کرده، روش‌هایی را هم برای کسب درآمد ارائه کرده که برای کاربران کریپتو بسیار جذاب بوده است. امروزه روش‌های کسب درآمد از دیفای در بین آن دسته از کاربران که فعالیت نسبتاً بیشتری در فضای کریپتو دارند کاملاً رایج است؛ روش‌هایی که همگی در دسته درآمد منفعل محسوب می‌شوند.

شما می‌توانید به‌جای اینکه ارزهای دیجیتال خود را صرفاً در کیف پول نگه دارید، آن‌ها را در اپلیکیشن های دیفای به کار بگیرید و سود دریافت کنید. البته روش‌های کسب درآمد از دیفای بسیار متنوع است و جای صحبت دارد.

استیکینگ (Staking)

استیکینگ روشی مختص بلاک چین‌های اثبات سهام (Proof of Stake) است. می‌دانید که در شبکه‌های اثبات سهام چیزی تحت عنوان ماینر نداریم. برای تأمین امنیت این شبکه‌ها کاربران باید دارایی‌های خود را در شبکه قفل یا اصطلاحاً استیک کنند. اشخاصی که مقدار مشخصی از دارایی را قفل کرده‌اند به نود شبکه تبدیل می‌شوند و می‌توانند تراکنش‌ها را اعتبارسنجی کنند.

پس در روش استیکینگ، شما ارز دیجیتال خود را در شبکه قفل می‌کنید و در ازای این کار پاداش می‌گیرید. خوبی استیکینگ این است که پاداش‌ها از خود شبکه می‌آیند و ارز دیجیتال شما به شخص دیگری قرض داده نمی‌شود. بنابراین روش امنی هم محسوب می‌شود.

استخراج نقدینگی (Liquidity Mining)

استخراج نقدینگی یا لیکوییدیتی ماینینگ مختص صرافی‌های غیرمتمرکز کریپتو است. در استخراج نقدینگی، شما نقدینگی استخر یک جفت‌ارز را در یک صرافی غیرمتمرکز یا DEX تأمین می‌کنید. سپس در ازای معاملاتی که در این جفت‌ارز انجام می‌شود، پاداشی را یا در قالب ارز بومی صرافی و یا در قالب کارمزد همان معامله دریافت می‌کنید.

کشت سود (Yield Farming)

کشت سود یا ییلد فارمینگ روشی است که در آن شما سرمایه خود را بین پروتکل‌های مختلف دیفای جابه‌جا می‌کنید تا بیشترین سود را ببرید. فرقی نمی‌کند که این پروتکل‌ها از نوع وام‌دهی باشند یا صرافی غیرمتمرکز یا هرچیز دیگر؛ تنها نکته مهم این است که سود بیشتری را در ازای سرمایه شما پرداخت کنند.

بنابراین این روش نسبت به روش‌های دیگر نیاز به صرف زمان بیشتری دارد و تخصص بیشتری هم می‌طلبد؛ چون باید مدام پروتکل‌های مختلف را چک کنید یا از روش‌های اتومیشن موجود برای این کار استفاده کنید.

دیفای ۲.۰ چیست؟

دیفای ۲.۰ نسل جدید دیفای است که در برابر دیفای ۱.۰ قرار می‌گیرد. دیفای ۲.۰ فاز جدید و انقلابی امور مالی غیرمتمرکز است که البته روی همان پایه‌های اصلی دیفای ۱.۰ استوار است؛ اما محدودیت‌های آن را برطرف می‌کند و مکانیزم‌هایی پایدارتر و مقیاس‌پذیرتر و کاربرپسندتر ارائه می‌کند.

به‌عنوان مثال، دیفای ۲.۰ روی مشکلات ناپایداری نقدینگی و ناپایداری مشوق‌های مالی تمرکز می‌کند و مدل‌هایی ارائه می‌کند که بتوانند بیشترین بهره‌وری را از سرمایه کاربران داشته باشند. جنبه‌های اصلی دیفای ۲.۰ این موارد هستند:

• نقدینگی مختص پروتکل (Protocol-Owned Liquidity): پروتکل‌ها نقدینگی مختص خود را دارند و کمتر روی تأمین‌کنندگان نقدینگی خارجی تکیه می‌کنند.
• پایداری و بهره‌وری بیشتر: تمرکز از روی سودهای بالا و لحظه‌ای که هدفش فقط جذب کاربر است برداشته می‌شود و اکوسیستم‌های مالی پایدار و آینده‌دار ارزشمند می‌شوند.
• رابط کاربری بهتر: رابط کاربری بهبود پیدا می‌کند و کار با آن برای افراد راحت‌تر می‌شود.
• ترکیب با دارایی‌های دنیای واقعی (RWA): دارایی‌های دنیای واقعی توکنیزه می‌شوند و روی بلاک چین موجود می‌شوند.
• راهکارهای مقیاس‌پذیری لایه دوم: بخش عمده تراکنش‌ها به‌صورت برون‌زنجیره‌ای یا آف‌چین انجام می‌شوند و بار شبکه‌های اصلی کمتر می‌شود.

ترکیب دیفای و هوش مصنوعی با DeFAI

از ترکیب دیفای و هوش مصنوعی، مفهوم جدیدی به نام DeFAI به وجود آمده که تحولی در امور مالی غیرمتمرکز به وجود آورده است. هدف DeFAI این است که دخالت انسان را در تراکنش‌های مالی به حداقل برساند و از این طریق هم ریسک را کمتر کند، هم کار را برای کاربران راحت‌تر.

هسته اصلی مفهوم DeFAI، توانایی آن در آنالیز حجم عظیمی از اطلاعات به‌صورت لحظه‌ای است. الگوریتم‌های AI دیتا را از منابع مختلفی گردآوری و تحلیل می‌کنند و به نتایجی می‌رسند که برای انسان ممکن نیست. حالا تصور کنید که بعد از رسیدن به این نتایج، خودشان عملیات مالی را هم انجام بدهند.

به‌طور مثال، در بخش‌های قبلی گفتیم یکی از روش‌های کسب درآمد از دیفای ییلد فارمینگ است. در ییلد فارمینگ شما به‌دنبال پروتکلی می‌گردید که بیشترین سود را بدهد. با استفاده از DeFAI، دیگر شما این کار را انجام نمی‌دهید، بلکه هوش مصنوعی به‌صورت آنی هر پروتکلی که یشترین سود را دارد را پیدا کرده و با یک دکمه تأیید شما، سرمایه را به آن پروتکل منتقل می‌کند.

مزایای دیفای

تا اینجا به‌صورت کامل بررسی کردیم که دیفای چیست و چگونه کار می‌کند. با مطالعه این مطالب حتماً به دیدی کلی از مزایای دیفای رسیده‌ایم. اگر بخواهیم مزایای اصلی دیفای را در یک جا جمع کنیم، باید به این موارد اشاره کنیم:

• عدالت و شمول مالی
• شفافیت
• دسترسی ۲۴ ساعته
• غیرمتمرکز بودن و کنترل کامل روی دارایی‌ها
• کارمزد کمتر

عدالت و شمول مالی

امور مالی غیرمتمرکز نوعی عدالت و شمول مالی را برای همه مردم دنیا فراهم می‌کند. امروز شما برای اینکه بتوانید از خدمات مالی متمرکز استفاده کنید باید حتماً به بانک‌ها و مؤسسات مالی مراجعه کنید و شرایط موردنظر را مثل شغل و میزان درآمد و شرایط سنی و ضامن داشته باشید. اما برای استفاده از امور مالی غیرمتمرکز نیازی به هیچ‌یک از این موارد نیست و همه‌چیز به خودتان بستگی دارد.

شفافیت

امور مالی غیرمتمرکز بر پایه فناوری بلاک چین است و شکی نیست که شفافیت بلاک چین را به ارث برده است. تراکنش‌های دیفای همگی روی بلاک چین ثبت می‌شوند و با اسکنرهای موجود می‌توانید آن‌ها را ردیابی کنید.

دسترسی ۲۴ ساعته

یکی دیگر از مزایای اصلی دیفای این است که دسترسی ۲۴ ساعته دارد. در هر روزی از هفته و هر ساعتی از شبانه‌روز می‌توانید به آن دسترسی داشته باشید، برخلاف امور مالی متمرکز که ساعات و روزهای مشخصی دارد.

غیرمتمرکز بودن و کنترل کامل روی دارایی‌ها

یکی از اصلی‌ترین مزایای دیفای این است که کنترل کامل دارایی‌ها در دست کاربران است. اپلیکیشن‌های دیفای از نوع Non-Custodial هستند؛ یعنی دسترسی به کلید خصوصی کاربران هم ندارند. به زبان ساده، ارزهای دیجیتال در دست خود کاربران است.

این برخلاف امور مالی سنتی است که شما پول خود را در یک بانک یا مؤسسه مالی اعتباری به امانت می‌گذارید که می‌تواند حتی پول شما را برداشته و فرار کند.

کارمزد کمتر

کارمزد تراکنش‌ها در امور مالی غیرمتمرکز نسبت به امور مالی سنتی کمتر است. البته کارمزد تراکنش‌های دیفای به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ از جمله شبکه بلاک چینی که روی آن فعالیت می‌کنید و زمان. اما روی‌هم‌رفته این کارمزد نسبت به امور مالی سنتی کمتر است.

مشکلات و چالش‌های Defi

در عین همه مزایا، دیفای بدون مشکل هم نیست. مهم‌ترین مشکلاتی که دیفای اکنون با آنها روبه‌رو است عبارت‌اند از:

• سرعت
• احتمال خطا از سمت کاربر
• تجربه کاربری بد

سرعت

بلاک چین‌ها در مقطع فعلی کندتر از رقبای متمرکز خود هستند و این روی کار برنامه‌های غیرمتمرکز هم تأثیر می‌گذارد. به‌عنوان مثال، اتریوم، عمده‌ترین میزبان پروژه‌های دیفای، اکنون فقط می‌تواند ۱۴ تراکنش در ثانیه پردازش کند.

البته با وجود راهکارهای مقیاس‌پذیری گوناگون و پیشرفت‌های بالقوه، به‌احتمال فراوان این مشکل در آینده نزدیک حل خواهد شد. گفتنش خالی از لطف نیست که همین حالا ده‌ها پروژه دیفای روی همین بلاک چین‌های آهسته هم به‌خوبی کار می‌کنند.

احتمال خطا از سمت کاربر؛ هرکس مسئول دارایی خود است

همان‌طور که گفتیم، دیفای واسطه‌های مالی را از بین می‌برد و تمام مسئولیت را به خود کاربران واگذار می‌کند.

به‌عنوان مثال، اگر رمز حساب بانکی خود را گم کنید، می‌توانید با مراجعه به بانک حساب خود را بازیابی کنید، اما در بلاک چین‌های باز مانند اتریوم،‌ هویت با یک رشته متنی از حروف و اعداد به نام «کلید خصوصی» (Private Key) تعیین می‌شود که اگر آن را گم کنید، دسترسی به موجودی کیف پول خود را برای همیشه از دست خواهید داد.

همچنین، تراکنش‌های بلاک چین‌های باز برگشت‌ناپذیر هستند و این یعنی اگر مبلغی به کیف پول اشتباهی واریز کنید، احتمالاً دیگر دستتان به آن مبلغ نخواهد رسید. به‌همین‌دلیل، کاربرانِ حواس‌پرت در زمان کار با دیفای در خطر هستند.

تجربه کاربری سخت

درحال‌حاضر، استفاده از حوزه دیفای کمی برای کاربران تازه‌کار پیچیده است و برنامه‌های فعلی هنوز آن‌طور که باید رابط کاربری خوبی ندارند.

برای یک کاربر عادی حریم‌خصوصی و عدم‌تمرکز اولویت اول نیست. آسان‌بودن کار با این حوزه می‌تواند انگیزه‌‌ای باشد برای کاربران تا سیستم‌های متمرکز را رها کنند، اما بدون یک رابط کاربری مناسب و دسترسی آسان، برنامه‌های غیرمتمرکز ازنظر تعداد کاربر نمی‌توانند حرفی برای گفتن داشته باشند.

توسعه نرم‌افزارهای موبایل برای برنامه‌های حوزه دیفای مهم‌ترین مسئله‌ای است که درباره تجربه کاربری باید به آن توجه شود.

سوالات متداول

آیا استفاده از دیفای نیاز به احراز هویت دارد؟
خیر، اکثر پلتفرم‌های دیفای به احراز هویت نیاز ندارند و کاربران فقط با داشتن کیف‌پول دیجیتال می‌توانند از خدمات آن استفاده کنند.

آیا دیفای امن است؟
دیفای به‌دلیل شفافیت قراردادهای هوشمند نسبتاً ایمن است؛ اما همچنان خطرهایی مانند باگ‌های نرم‌افزاری و هک و ریسک‌های بازار وجود دارد.