مفهوم Eps در بورس چیست

مفهوم EPS در بازار سرمایه، مخفف عبارت Earning per Share و به معنای درآمد به ازای هر سهم است. با استفاده از EPS می‌توان میزان سود شرکت به ازای هر سهم را فهمید. برای محاسبه EPS هم باید درآمد کل شرکت را بر تعداد کل سهام آن تقسیم کرد.

اگر بخواهیم خیلی ساده بیان کنیم که EPS چیست، می توانیم بگوییم که EPS یک شرکت برابر است با میزان سودی که در آن شرکت به ازای هر یک عدد سهم به‌دست می‌آید.

به عنوان مثال، فرض کنید شرکتی توانسته در پایان سال، ۵۰ میلیون تومان سود کسب کند و تعداد سهام آن شرکت نیز ۱۰ میلیون سهم است. در نتیجه، EPS آن شرکت برابر است با: تومان ۵ = ۱۰,۰۰۰,۰۰۰ / ۵۰,۰۰۰,۰۰۰ .

EPS چگونه محاسبه می‌شود

برای محاسبه EPS باید از صورت‌ سود و زیان شرکت کمک گرفت. در صورت سود و زیان میزان درآمدها و مخارج شرکت در یک بازه زمانی خاص محاسبه‌ می‌شود. اگر مخارج شرکت را از درآمد‌های آن کمک کنیم به «سود ناخالص» شرکت می‌رسیم. از آنجایی‌که شرکت‌ها در انتهای سال مالی باید درصدی از سود خود را در قالب مالیات به دولت پرداخت کنند، این سود عموماً شامل مالیات می‌شود و باید میزان مالیاتی که شرکت باید پرداخت کند نیز از آن کسر شود. پس از آن‌که مالیات از سود کسر شود، به «سود خالص» شرکت می‌رسیم. حال اگر میزان سود خالص را بر تعداد کل سهام شرکت، که از تقسیم سرمایه ثبتی به مبلغ اسمی سهام(۱۰۰ تومان) قابل محاسبه است، «سود خالص هر سهم» یا همان EPS به‌دست می‌آید.

سود خالص هر سهم یا eps یکی از مهمترین فاکتورها برای شناسایی ارزشمندی و خرید و فروش سهام یک شرکت است. معمولا برای ارزیابی ارزندگی یک شرکت کارشناسان سود محقق‌شده شرکت(EPS) شرکت بررسی می‌کنند و با بررسی سودآوری شرکت در آینده، که به آن «سود پیش‌بینی شده» یا Forward EPS می‌گویند، پی به ارزندگی سهام آن شرکت‌ می‌برند.

انواع EPS

EPS پیش‌بینی شده یا فوروارد چگونه محاسبه می‌شود

برای محاسبه EPS ‌فوروارد، باید بررسی دقیقی روی صورت‌های مالی شرکت صورت گیرد. دو پارامتر اصلی برای محاسبه EPS ‌فوروارد میزان درآمد و مخارج شرکت است.
تحلیلگر بنیادی ابتدا باید وضعیت درآمدی شرکت را به درستی تحلیل کند. در صورتی‌که نرخ و میزان فروش یا قیمت دلار در بازار تغییر کند، وضعیت درآمدی شرکت نیز دست‌خوش تغییرات زیادی می‌شود. بنابراین تحلیلگران بنیادی با بررسی وضعیت فروش فعلی شرکت، تحلیل آینده نرخ و میزان فروش و همچنین نرخ ارز، درآمد شرکت را در آینده پیش‌بینی می‌کنند.
علاوه بر این، تحلیلگران باید میزان هزینه‌های احتمالی شرکت در آینده را نیز محاسبه کنند. یکی از مهمترین پارامترها در تعیین میزان مخارج شرکت، ارزیابی قیمت مواد اولیه و هزینه‌های چرخه تولید است. تغییرات نرخ مواد اولیه می‌تواند ناشی از افزایش یا کاهش قیمت ارز، نرخ‌های مصوب دولتی، افزایش تورم، تحریم‌های سیاسی و اقتصاد و… باشد که تاثیر مستقیمی بر هزینه‌ها و مخارج شرکت دارد.

بنابراین تحلیلگر بنیادی در تلاش است با بررسی دقیق پارامترهای تاثیرگذار بر درآمد و مخارج شرکت، پیش‌بینی درستی از آینده آن داشته باشد. علاوه بر این، تحلیلگران نیم نگاهی نیز به وضعیت درآمدهای غیرعملیاتی شرکت دارند.

«درآمدهای غیرعملیاتی» شامل آن دسته از درآمدها می‌شود که ناشی از تولید و فروش محصول نیستند. عمدتاً این درآمد از محل سرمایه‌گذاری‌های شرکت به‌دست‌ می‌آید. به‌عنوان مثال، شرکتی که در کنار عملیات عادی تولیدی خود، اقدام به سرمایه‌گذاری در شرکت‌های مختلف یا بازارهای سرمایه‌گذاری می‌کند، می‌تواند در آینده، عایدی نیز از این طریق به‌دست آورد. بنابراین تحلیلگر بنیادی باید به این پارامتر نیز دقت ویژه‌ای داشته باشد.

پس در حالت کلی EPS پیش‌بینی شده یا فوروارد یک معیار برای آگاهی دادن به سرمایه‌گذاران است. البته هیچگاه نمی‌توان با قاطعیت در مورد صحیح بودن مقدار EPS پیش‌بینی شده صحبت کرد، و فقط می‌توان از این شاخص به‌عنوان عاملی کلیدی در تصمیم‌گیری و خرید و فروش‌ سهام در بازار استفاده کرد، چرا که ممکن است مقدار پیش‌بینی شده این شاخص، در اثر عملکرد ضعیف شرکت در طول یک سال مالی، با مقدار محقق شده آن فاصله زیادی داشته باشد.

EPS محقق شده را چگونه شناسایی کنیم

محاسبه EPS قطعی و محقق‌شده هر شرکتی، در انتهای سال مالی انجام می‌شود. فرایند محاسبه سود خالص محقق‌شده هر سهم، مانند محاسبه EPS ‌فوروارد است. با این تفاوت که میزان درآمدها و هزینه‌های شرکت بر اساس اعداد و ارقام واقعی شرکت در طول یک سال مالی لحاظ می‌شود.

توجه داشته باشید طبق قانون، همه شرکت‌هایی که در بازار سرمایه مشغول فعالیت هستند، باید مقدار EPS محقق شده خود را در انتهای سال مالی مشخص کنند و از طریق سایت کدال به اطلاع سرمایه‌گذاران برسانند. زیرا این عدد می‌تواند برای سهامداران به‌عنوان یک راهنمای سرمایه‌گذاری در بورس مورد استفاده قرار گیرد.

بنابراین می‌توانید EPS ‌محقق شده هر شرکتی را از طریق بررسی آخرین صورت مالی سالیانه شرکت که در سایت کدال منتشر شده، مشاهده کنید.

EPS تعدیل شده یا EPS جاری (Current EPS)

این نوع EPS به طور معمول، چهار دوره سه ماهه از سال مالی جاری را شامل می‌شود که برخی از آنها ممکن است سپری شده و برخی هنوز به مرحله بعدی نرسیده باشند. در نتیجه، برخی از داده‌ها بر اساس ارقام واقعی و برخی بر اساس پیش‌بینی است.

معمولا به دلیل شرایط اقتصادی، سیاسی و قوانین و مقررات، در فصول مختلف تغییراتی در سود شرکت‌ها رخ می‌دهد. EPS تعدیل شده، سود هر سهم است که در هر دوره از سال مالی و بر اساس تغییرات جدید به‌دست می‌آید.

هر چه به انتهای سال مالی شرکت نزدیک‌تر ‌شویم، مقدار EPS تعدیل شده به EPS تحقق یافته هر سهم نزدیک‌تر می‌شود؛ چرا که در آن زمان داده‌های واقعی بیشتری از عملکرد شرکت در دست داریم. EPS محقق شده هر شرکت را در صورت‌های مالی آن و در قسمت صورت سود و زیان می‌توانید مشاهده کنید.

کاربرد EPS در تحلیل سهام

تحلیلگران معمولاً EPS دو شرکت که در یک صنعت قرار دارند را با یکدیگر مقایسه می‌کنند تا عملکرد شرکت موردنظر خود را با دیگر شرکت‌های هم‌گروه آن مقایسه کنند. اگرچه برخی از شرکت‌ها، EPS خود را جهت رشد کسب‌وکارشان مجدداً سرمایه‌گذاری می‌کنند، با این‌ حال، هنوز هم EPS به‌عنوان یک شاخص مهم در تعیین سودآوری شرکت‌ها در نظر گرفته می‌شود.

تفاوت EPS و DPS چیست

DPS مخفف عبارت dividend per share به معنای سود نقدی است که بین سهامداران تقسیم می‌شود و از EPS به‌دست می‌آید. معمولا شرکت‌ها EPS را به چند بخش تقسیم می‌کنند که یکی از این بخش‌ها سود انباشته و DPS است.

طبق قانون سازمان بورس، شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس، می‌بایست دست کم ٪۱۰ ازEPS سالیانه شرکت را به صورت سود انباشته ذخیره کرده و دست کم ٪۱۰ آن را نیز به صورت سود نقدی بین سهامداران خود تقسیم کنند. اینکه شرکت مابقی EPS خود را تقسیم کند، نگه دارد، افزایش سرمایه دهد و یا به روش دیگری صرف کند، توسط سهامداران و در مجمع عمومی شرکت‌ تعیین می شود و بستگی به سیاست‌های شرکت و سهامداران دارد. بنابراین، EPS سود ساخته‌شده برای هر سهم و DPS سود نقدی تقسیم‌شده برای هر سهم است.

روش TTM چیست

قبل از بهمن ۱۳۹۶ سازمان بورس، شرکت‌های بورسی را ملزم کرده بود تا گزارش پیش‌بینی عملکرد خود را منتشر نمایند. به همین دلیل شرکت‌های بورسی و فرابورسی در چندین مرحله این گزارش را منتشر می‌کردند. در گام اول یک ماه مانده به شروع دوره مالی جدید، پیش‌بینی عملکرد سال مالی بعد خود را منتشر می‌کردند و پس از آن متناسب با هر گزارش میان‌دوره‌ای گزارش پیش‌بینی خود را باز نشر می‌کردند و بسته به شرایط سود هر سهم، پیش‌بینی خود را افزایش (تعدیل مثبت) و یا کاهش (تعدیل منفی) می‌دادند و با هر تغییر در گزارش پیش‌بینی شرکت‌ها، در صورتی که تغییر با اهمیت بیش از ۲۰ درصدی انجام می‌شد نماد را بسته و بدون محدودیت نوسان بازگشایی می‌شد و در نتیجه عموماً تغییرات سنگینی را شاهد می‌بودیم. این موضوع در حالی که سادگی محاسبات را برای سرمایه‌گذاران در پی داشت اما به دلیل اینکه دیدگاه شرکت در آن دخیل بود و بعضاً ممکن بود شرکتی با نیت خاصی گزارش خود را تغییر دهد موجب گمراهی سرمایه‌گذاران می‌شد.

اما از بهمن‌ماه ۱۳۹۶ مصوبه‌ای نزد سازمان بورس تصویب شد که پیرو آن شرکت‌ها از آن تاریخ به بعد مجاز به انتشار گزارش‌های پیش‌بینی عملکرد خود نبودند و مجبور بودند هرگونه آثار مالی احتمالی در عملیات شرکت را در گزارش جداگانه‌ای تحت عنوان گزارش تفسیری مدیریت و یا در قالب شفاف‌سازی ارائه کنند. بنابراین چون در این حالت از EPS پیش‌بینی‌شده خبری نبود، مجبور شدند که از مبنای دیگری جهت گزارش EPS در سایت TSETMC استفاده کنند. بر طبق الزامات سازمان بورس، شرکت‌های بورسی ملزم هستند تا در هر دوره سه ماهه صورت‌های مالی خود را گزارش نمایند. بنابراین می‌توان به سود هر سهم در دوره‌های سه ماهه شرکت‌ها دسترسی پیدا کرد. مدل TTM چنین بیان می‌کند که شرکت‌ها را می‌توان بر اساس EPS دوازده ماه گذشته‌ی آن (۴ دوره سه ماهه) ارزیابی کرد.

این روش برای شرکت‌هایی که روند سودسازی آن‌ها با نوسان زیادی همراه است کارا نیست. برای مثال شرکتی مانند سایپا که در برهه‌ای سود هر سهم محدود و در برهه‌ای دیگر زیان‌ده است، قطعاً این روش کارایی خود را از دست می‌دهد. همچنین برای شرکت‌هایی که با دگرگونی بزرگی در فعالیتشان روبه‌رو می‌شوند نیز کارا نیست. برای مثال شرکت صنعتی دریایی ایران با نماد “خصدرا” تا سال‌های متمادی زیان‌ده بوده است اما با تغییرات بنیادی که در شرکت رخ داد، این شرکت در سال ۱۳۹۵ سودآور شد. اگر این روش در آن سال نیز حکم‌فرما بود نمی‌توانست اطلاعات تحلیلی مناسبی را به سرمایه‌گذاران مخابره کند.

سوالات متداول

EPS بالا خوب است یا پایین؟
هر چه EPS یک شرکت بالاتر باشد، نشان‌دهنده سودآوری بالاتر آن برای سهامدارانش است در واقع، بالاتر بودن EPS، این مفهوم را میرساند که شرکت به‌اندازه کافی سودآور است تا به سهامدارانش DPS بیشتری بپردازد.

DPS چیست؟
DPS مخفف عبارت Dividends Per Share است که به معنی سود تقسیمی یا سود نقدی به ازای هر سهم می‌باشد. این سود نقدی بین سهامداران تقسیم می‌شود.

تفاوت EPS و DPS چیست؟
EPS نشان‌دهنده سود خالص یا سود محقق شده به ازای هر سهم است، در حالی که DPS میزان سود تقسیم شده بین سهامداران به ازای هر سهم را نشان می‌دهد.